Waarom een infrarood paneel soms een zoemend geluid maakt
Een zoemend geluid uit je infrarood paneel. Het is zo’n geluid dat je pas hoort als het écht stil is in huis.
Je ligt net in bed of zit rustig te lezen en dan… een zacht, soms wat hoge brom. Is het gevaarlijk?
Ga je hoofdpijn krijgen? Of is het iets heel onschuldigs? Je hoofd gaat meteen op volle toeren draaien.
Gelukkig hoef je je geen zorgen te maken. In de meeste gevallen is het een heel logisch en onschuldig verschijnsel. Laten we er even samen induiken, dan weet je precies wat er aan de hand is en wat je eraan kunt doen.
Waarom maakt een infrarood paneel eigenlijk geluid?
Stel je voor: je zet een ouderwetse gloeilamp aan. Die gloeit niet alleen, hij wordt ook gloeiend heet. Een infrarood paneel doet min of meer hetzelfde, maar dan veel efficiënter.
De kern van je paneel is een verwarmingsdraad of een koolstofvezel die ontzettend snel opwarmt.
We hebben het over temperaturen die oplopen tot 100 tot 200 graden Celsius. Dit proces heet thermische uitzetting.
Materialen reageren op temperatuurveranderingen. Metaal en glas zetten uit als het warmer wordt en krimpen als het afkoelt. Jouw infrarood paneel bestaat uit een aluminium behuizing met daarin het verwarmingselement en een glasplaat (meestal veiligheidsglas) aan de voorkant.
Die onderdelen zitten wel stevig vast, maar niet zo vast dat er geen beweging in zit.
Het aluminium frame zet sneller uit dan het glas. Of het glas zet sneller uit dan het metaal van de connector. Die minieme verschuivingen van duizendsten van een millimeter zorgen voor een kleine wrijving. En wrijving, dat hoor je. Zo ontstaat dat zoemende of brommende geluid.
De drie hoofdoorzaken op een rijtje
Om het iets concreter te maken, zijn er drie boosdoeners die we vaak tegenkomen bij elektrische verwarming van merken zoals Thermrad, Heat4All, of Welltherm.
Het is handig om te weten welke het kan zijn, zodat je weet of je actie moet ondernemen of dat je het gewoon kunt accepteren. Belangrijk om te weten: dit is nooit een teken van een defect of gevaar. Het is eerder een teken dat je paneel perfect werkt en de warmte aan het opbouwen is. Het is het geluid van materialen die werken.
- Thermische uitzetting van de behuizing: Dit is de allermeest voorkomende reden. Je paneel is koud, je zet hem aan. Het aluminium frame warmt op en zet uit. Tegelijkertijd warmt het glas op. De materialen doen dit niet op exact hetzelfde moment en met dezelfde snelheid. De spanning die daardoor ontstaat tussen de onderdelen, hoor je als een zacht piepje of een laag gezoem. Zodra de paneel op volle temperatuur is, stopt het geluid meestal vanzelf.
- Het relais in de thermostaat: Sommige infrarood panelen (zeker als ze rechtstreeks op een schakelaar zitten of een simpele thermostaat hebben) gebruiken een mechanisch relais om stroom te geven. Dat is een soort klein schakelaartje dat 'klikt'. Als je heel stil bent, hoor je dat soms als een zacht gezoem of een brom wanneer het aan- of uitgaat. Dit is volkomen normaal bij bepaalde modellen.
- Het elektrische veld: Dit klinkt ingewikkelder dan het is. Infrarood panelen creëren een sterk elektromagnetisch veld vlak bij het oppervlak. Dit veld kan soms kleine trillingen opwekken in losse onderdelen of in de wandcontactdoos waarop het paneel is aangesloten. Je hoort dit dan als een hoge toon, vooral als je heel dicht bij het paneel bent.
Je kunt zelf een kleine test doen. Ga eens rustig zitten en luister.
Hoor je het geluid alleen bij het opwarmen? Dan is het 99% zeker de uitzetting van het materiaal.
Hoe ontdek je de oorzaak?
Het geluid verdwijnt na een minuut of tien. Ervaar je echter een tikkend of krakend geluid dat constant aanhoudt, ook als het paneel al lang warm is? Dan is het waarschijnlijk de thermostaat of een los contact.
Probeer het paneel eens zonder thermostaat te testen (als dat kan). Hoor je het dan nog?
Dan ligt het aan de aansluiting. Veel mensen denken direct dat de kwaliteit slecht is. Maar bij een paneel van €150,- of een duurder model van €350,- kan dit beide voorkomen.
Het gaat niet om de prijs, maar om de materiaaleigenschappen. Zelfs de beste Duitse fabricage kan dit geluid produceren.
Het is simpelweg fysica.
Het verschil tussen goedkope en duurdere modellen
Er zijn ontzettend veel soorten infrarood panelen te koop. Van de supermarktaanbieding tot de specialist in de badkamer.
De keuze beïnvloedt de kans op geluid, maar garandeert het niet. Laten we kijken naar wat je qua prijs en kwaliteit kunt verwachten.
Goedkope infrarood panelen (vaak rond de €100,- tot €150,-) hebben vaak een eenvoudige aluminium behuizing en een standaard glasplaat. De toleranties (de pasvorm) zijn soms iets minder nauwkeurig. Dit betekent dat er iets meer speling zit op de onderdelen.
De kans op een zoemend geluid door het 'werken' van het metaal is hier net iets groter. Ze gebruiken vaak simpele weerstanden zonder veel isolatie eromheen.
Middensegment (rond €200,- tot €300,-) panelen, bijvoorbeeld van merken als Ecaros of Thermrad, hebben vaak betere afwerking. De behuizing is dikker, het glas is vaak keramisch glas of heeft een betere coating. De onderdelen passen beter op elkaar. Dit vermindert de 'piepkrimp' van het metaal.
Ook zit er vaak betere isolatie om het element, waardoor de behuizing minder heet wordt en dus minder uitzet.
De high-end panelen (vanaf €350,-) zijn vaak gemaakt van speciale materialen zoals mica of keramiek in plaats van glas. Deze materialen hebben een veel lagere uitzettingscoëfficiënt. Ze zetten dus veel minder uit bij dezelfde temperatuur.
Daarnaast zijn de contacten vaak beter vastgezet. De kans op geluid is hier het kleinst, maar zelfs hier kan het bij extreme temperatuurverschillen voorkomen. Wat je vooral betaalt bij de duurdere modellen is het comfort: ze stralen vaak warmer aan zonder dat je ze voelt gloeien.
Praktische tips: Wat kun je eraan doen?
Je hoeft absoluut niet te leven met dat gezoem als het je irriteert. Er zijn genoeg simpele trucjes om het geluid te verminderen of zelfs helemaal te stoppen.
- Controleer de montage: Zit het paneel strak tegen de muur? Soms ontstaat er een resonantie als het paneel niet helemaal recht hangt of als er een holte achter zit. Probeer hem eens iets strakker te draaien of (mits het gewicht het toelaat) een dun laagje isolatiemateriaal tussen het paneel en de muur te doen. Dit dempt trillingen.
- Gebruik een andere thermostaat: Als het geluid van de thermostaat komt, is een upgrade vaak de oplossing. Een digitale thermostaat (zoals die van Nest, Toon of een losse kamerthermostaat) schakelt veel stiller dan een mechanische. Een goedkope mechanische thermostaat kun je vaak al vervangen voor een digitale variant vanaf €40,-.
- Laat hem niet te snel afkoelen: Als het geluid alleen bij opwarmen optreedt, zorg dan dat je hem niet steeds aan- en uitzet. Laat hem op een lage stand (bijvoorbeeld stand 1 of 2) de hele avond aanstaan. Dan houdt hij een constante temperatuur en bewegen de materialen niet meer. Het geluid verdwijnt dan.
- De 'wieg'-truc: Sommige gebruikers melden dat als ze het paneel even voorzichtig losmaken en weer vastzetten, de spanning eraf is. Dit werkt vooral bij uitzetting van de behuizing. Door de hoek iets te veranderen, kunnen de materialen weer vrij bewegen zonder te knellen.
Probeer ze gerust uit, eentje na de ander. Onthoud goed: een infrarood paneel is een stukje techniek dat warmte maakt, al kan een te strak aangedraaide schroef soms voor bijgeluiden zorgen.
Net als een radiator in je auto soms een beetje kraakt als hij warm wordt, is het niet vreemd als je infrarood paneel soms klikt. Zolang het niet vonkt, rookt of de stoppen doorslaat, is het volkomen veilig. Je kunt er rustig mee doorslapen en genieten van de heerlijke, stralende warmte.
Een zoemend paneel is vaak het geluid van een product dat goed zijn werk doet. Het is de warmte die geb