Infrarood panelen aansturen via een KNX domotica systeem: interface opties
Stel je voor: je loopt je woonkamer binnen en voelt meteen een aangename, diepe warmte die niet vanuit een radiator komt, maar van de muren en je favoriete stoel.
Tegelijkertijd heb je alles perfect onder controle vanaf een mooi scherm aan de muur. Dit is geen toekomstmuziek, maar de kracht van infraroodverwarming gecombineerd met een KNX domoticasysteem. Het is de perfecte mix van eenvoudige, stralingswarmte en slimmige, centrale sturing.
Je hoeft niet te kiezen tussen comfort en technologie; je krijgt allebei. Dit is hoe je die twee werelden op een elegante manier aan elkaar knoopt.
Wat is KNX en waarom koppel je het aan infrarood?
KNX is eigenlijk de taal die al je slimme apparaten in huis spreken om met elkaar te praten. Denk aan je lichten, rolluiken, alarm en dus ook je verwarming. Het is een open wereldstandaard, wat betekent dat het niet gebonden is aan één enkel merk.
Je kunt een schakelaar van ABB gebruiken met een thermostaat van Gira, en dat werkt naadloos samen.
Het is een systeem dat gebouwd is voor de lange termijn en extreem betrouwbaar is. Geen gezeur met apps die niet werken of updates die alles overhoop halen.
Waarom koppel je nu specifiek infraroodpanelen aan KNX? Omdat infraroodverwarming heel anders werkt dan een gewone centrale verwarming. Je verwarmt niet de lucht, maar de objecten en mensen in de ruimte.
Dat voelt veel directer en aangenamer aan. Door je panelen op KNX aan te sturen, kun je deze directe warmte heel precies en op het juiste moment inzetten.
Je kunt bijvoorbeeld je badkamerraam openzetten en de verwarming automatisch uitschakelen, of de temperatuur in de woonkamer verhogen zodra je 's avonds de bank induikt. Het draait allemaal om slimme actie op basis van wat er in huis gebeurt. Je bespaart ook nog eens flink op je energierekening. Omdat je heel gericht verwarmt waar en wanneer het nodig is, voorkom je onnodig stookverlies.
KNX zorgt ervoor dat je panelen alleen aanstaan als het echt moet. Combineer dat met de lage aanschafprijs van infraroodpanelen en je hebt een systeem dat zichzelf op termijn terugverdient.
Het is een investering in zowel comfort als efficiëntie. En het ziet er ook nog eens prachtig minimalistisch uit, want je hebt geen zichtbare thermostaatknoppen meer nodig.
Een KNX-systeem is een investering voor de lange termijn. Het is net als het bouwen met Lego: je begint met een basis en voegt altijd nieuwe blokjes toe.
De kern: hoe stuur je een paneel aan via KNX?
Het hart van de koppeling is de zogenaamde 'actuator' of schakelmodule. Je infraroodpaneel zelf is namelijk maar een dom apparaat; het heeft een simpel element dat warmte maakt als er stroom op staat.
De magie zit hem in de schakelaar die de stroom aan- of uitzet.
Die schakelaar moet de taal van KNX spreken. Je sluit de fysieke kabel van het paneel aan op deze schakelaar en de schakelaar krijgt een verbinding met je KNX-bus, het netwerk dat door je huis loopt. Er zijn grofweg twee manieren om dit te doen, afhankelijk van je voorkeur voor aansturing.
De meest simpele variant is een schakelaar die je via KNX simpelweg aan- en uitzet. Je geeft hem een 'aan' commando en het paneel gaat vol vermogen verwarmen tot je weer een 'uit' commando stuurt. Dit is perfect voor ruimtes waar je een hoge temperatuur wilt, zoals een badkamer, en waar je de verwarming handmatig inschakelt. Je gebruikt hier een eenvoudige 1-kanaals of 2-kanaals schakelactuator voor, zoals de Gira 230 V Schakelactuator of de ABB ST-460.
De prijs van zo’n module ligt rond de €100 - €150. Wil je echter de temperatuur regelen, dan wordt het iets slimmer.
Dan heb je een thermostaatmodule nodig die de opdracht krijgt vanuit KNX en zelf beslist of het paneel aan of uitgaat. Dit werkt ideaal bij de beste infrarood panelen met een externe thermostaat, waarbij je een temperatuursensor (bijvoorbeeld in de muur of op de wand) aansluit op deze module.
De module vergelijkt de gewenste temperatuur (die je instelt via je KNX-bedieningspaneel of app) met de werkelijke temperatuur. Is het te koud? Dan schakelt hij het paneel in.
Dit geeft een veel constantere warmte. Een module zoals de Thermokon ST-505 is hier perfect voor en kost ongeveer €120 - €180.
De meest geavanceerde en flexibele optie is een dimmodule of een PWM-sturing (Pulse Width Modulation). Dit is vooral interessant voor panelen met een laag wattage (bijvoorbeeld 300-400 watt) die je de hele dag aan wilt laten staan op een lage stand. In plaats van vol aan/uit, kan de module het vermogen variëren.
Dit voorkomt temperatuurschommelingen en zorgt voor een nog aangenamer gevoel. De module 'dimt' het paneel namelijk niet, maar schakelt hem razendsnel aan en uit.
De gemiddelde temperatuur blijft hierdoor constant. Dit vereist wel een specifieke PWM-sturing, zoals de MDT PWM-actuator (rond de €200), en panelen die hier geschikt voor zijn.
Interface opties: hoe bedien je het systeem?
Zonder een goede manier om je systeem te bedienen, heb je weinig aan al die slimme techniek. Met KNX heb je gelukkig enorm veel keuze. De meest bekende interface is het wandmontage scherm, oftewel de 'Visualisatie'.
Dit is een scherm dat je aan de muur schroeft, net als een lichtschakelaar.
Je kunt er de temperatuur mee instellen, verschillende 'scenes' selecteren (zoals 'Filmavond' of 'Thuiswerken') en zien wat er allemaal gebeurt in huis. Een populair en betaalbaar scherm voor starters is de Gira G3 of de ABB-free@home Bedieningspaneel.
Deze schermen kosten tussen de €400 en €600, afhankelijk van de grootte en functionaliteit. Ze geven je een prachtig overzicht. Je kunt een specifieke ruimte selecteren en de gewenste temperatuur intikken.
Het scherm stuurt dit door naar je KNX-bus, waarna de juiste schakelacteur het infraroodpaneel activeert.
Voor extra efficiëntie kun je ook infrarood panelen koppelen aan een aanwezigheidssensor. Het is direct, visueel en werkt zonder dat je je telefoon hoeft te pakken. Een andere optie is de app op je telefoon of tablet. Veel KNX-fabrikanten bieden eigen apps aan, zoals de Gira HomeServer App of de ABB-free@home App.
Dit is ideaal als je niet constant in de buurt van een scherm bent. Je kunt vanuit je tuin de verwarming aanzetten of vanaf je werk checken of je de verwarming in de badkamer nog aan hebt laten staan.
De kosten voor deze functionaliteit zitten vaak verwerkt in de centrale installatie, zoals een HomeServer (vanaf €600), maar de app zelf is gratis.
Dit is de meest flexibele optie voor mensen die veel onderweg zijn. Vergeet de alleroudste, maar nog steeds geliefde manier niet: de klassieke draaiknop. Ja, je leest het goed.
Er zijn thermostaten die eruitzien als een gewone thermostaat, maar die van binnenuit gewoon KNX spreken. De Jung RA/RS Series of de Gira Standard 55 serie bieden deze opties. Je draait aan de knop en de KNX-module zet de juiste verwarming aan.
Dit is perfect voor ouderen of voor mensen die geen zin hebben in ingewikkelde schermen.
De knop zelf kost ongeveer €100 - €150, exclusief de benodigde KNX-module erachter. Dit is de ultieme mix van retro-design en moderne techniek.
Prijzen en materiaal: een concreet voorbeeld
Laten we even concreet worden. Stel, je wilt een woonkamer van 30 vierkante meter verwarmen met infraroodpanelen en zoekt de juiste bediening voor deze ruimte.
Je hebt ongeveer 1500 watt vermogen nodig. Je kiest voor drie strakke panelen van 500 watt elk, die je in het plafond verwerkt (bijvoorbeeld een model van Thermolux of Heat4All). De panelen zelf kosten ongeveer €200 per stuk.
Dat is €600 voor de warmtebronnen. Dat is best goed te doen voor een compleet verwarmingssysteem.
De sturing: je wilt de temperatuur per ruimte regelen. Je koopt dus drie schakelactoren (één per paneel) of een 3-kanaals schakelaar. Een MDT Schakelactuator 3-voudig kost ongeveer €180. Daarnaast heb je een KNX-thermostaatmodule nodig met een bijbehorende externe temperatuursensor. Laten we zeggen een Thermokon ST-505 voor €150.