De thermostaat kalibreren omdat de temperatuur op het scherm niet klopt
Een koude kamer terwijl je infrarood paneel aangeeft dat hij op 21°C staat? Dat is super frustrerend.
Je vertrouwt op dat kleine schermpje, maar je voelt dat het niet klopt. De kans is groot dat je thermostaat uit de loop is. Net als een oude weegschaal die langzaam een half pond te weinig aangeeft, kan een thermostaat na verloop van tijd de temperatuur niet meer perfect meten. Het goede nieuws?
Je kunt dit meestal zelf oplossen. Je hoeft geen technicus te bellen en je hoeft niet met kou te blijven zitten.
In deze gids lees je precies hoe je je thermostaat kalibreert, zodat je infrarood verwarming weer doet wat hij moet doen: jouw kruipruimte of woonkamer op een aangename temperatuur brengen.
Waarom je thermostaat niet meer klopt
Laten we even simpel beginnen. Een thermostaat in een infrarood paneel – of dat nu een model van Thermorossi, Welltherm of Heat4All is – is in principe een heel slimme weerstand. Hij meet de weerstand van de lucht om hem heen en zet dat om in een getal.
In de fabriek is hij perfect afgesteld op 20°C. Maar na een jaar of drie, vier?
Door stof, temperatuurswisselingen en slijtage aan de onderdelen gaat hij 'liegen'. Een afwijking van 1 of 2 graden klinkt misschien niet als veel.
Maar bedenk dit: als je paneel een wattage heeft van 700 watt en de thermostaat denkt dat het 21°C is terwijl het in werkelijkheid 19°C is, dan schakelt hij te laat uit. Je betaalt dus onnodig stroom. Of erger: je hebt constant het idee dat je koude voeten hebt, terwijl de meter op het paneel een gezellige temperatuur aangeeft.
Vooral bij elektrisch verwarmen is efficiëntie key. Je wilt dat elke watt die je verbruikt ook daadwerkelijk voor warmte zorgt, en niet voor een foute meting.
Hoe een thermostaat eigenlijk werkt
Om te begrijpen hoe je hem fixt, is het handig om te weten wat erin zit. De meeste infrarood panelen hebben een zogenaamde 'draaiknop-thermostaat' of een digitale variant.
In beide gevallen zit er een klein meetelement in, vaak een zilveren schijfje of een transistorachtig ding.
Dit onderdeel reageert op temperatuurveranderingen in de ruimte. Als de lucht warm wordt, verandert de weerstand en stuurt de thermostaat een seintje naar het verwarmingselement om minder hard te werken. Het probleem ontstaat als dit meetelement uitdroogt of vervuilt.
Stof dat via de ventilatiesleuven naar binnen kruipt, kan de meting beïnvloeden. Daarnaast kunnen de veren die de weerstandspanning opbouwen na duizenden schakelcycli wat slapper worden. Het gevolg: je draait de knop naar 21°C, maar de thermostaat schakelt pas uit als het in de buurt van 23°C is. In de wereld van elektrische verwarming is dat een behoorlijke verspilling.
Zelf kalibreren: stap voor stap
Gelukkig hoef je niet meteen een nieuwe thermostaat te kopen. De meeste modellen zijn te kalibreren.
Dit betekent dat je de thermostaat handmatig bijstelt totdat hij weer klopt. Je hebt een externe thermometer nodig – eentje die je vertrouwt. Een goedkoop digitaal thermometertje van de bouwmarkt (rond de €10,-) of een slimme sensor van bijvoorbeeld Tado of Netatmo werkt prima.
- Zoek de kalibratieschroef: Bij een draaiknop-thermostaat zit er vaak een klein gaatje in de knop of direct eronder. Bij digitale modellen moet je soms een specifieke toetsencombinatie indrukken (check de handleiding van je paneel).
- Meet de werkelijke temperatuur: Hang je externe thermometer op op ongeveer 50 centimeter afstand van het infrarood paneel. Zorg dat deze niet in de directe stralingsbundel hangt, maar wel in dezelfde ruimte. Laat dit even een uur staan om een stabiele meting te krijgen.
- Vergelijk en draai: Stel je infrarood paneel in op 20°C. Wacht tot de thermostaat uitschakelt (je hoort een zacht 'klik'). Kijk nu naar je externe thermometer. Staat deze op 20°C? Top, je hoeft niets te doen. Staat hij op 18°C? Dan moet je de thermostaat bijstellen.
- Bijstellen: Draai de kalibratieschroef (vaak met een kruiskop-schroevendraaier) heel voorzichtig. Als de thermostaat te laag meet (hij schakelt uit bij 18°C terwijl je 20°C wil), moet je hem 'omhoog' draaien. Meestal is een kwart slag genoeg. Draai je de verkeerde kant op, dan merk je dat de thermostaat nog eerder uitschakelt.
Herhaal dit proces een paar keer. Het is een kwestie van proberen.
Het mooie is: als je het eenmaal door hebt, weet je voor altijd hoe het werkt. Je bespaart hiermee zo 5% tot 10% op je stroomverbruik. Bij een paneel van 1000 watt scheelt dat al gauw een paar tientjes per jaar. Er is een slimme truc die professionals gebruiken om de kalibratie sneller en accurater te maken.
Gebruik een bak met water. Zet een kleine pan met een liter water op een stoel op ongeveer een meter afstand van je paneel.
De fijne kneepjes voor optimale warmte
Hang je thermometer in het water (niet de bodem raken). Dit zorgt voor een stabiele massa die de gemiddelde kamertemperatuur beter vasthoudt dan alleen lucht. Zet de thermostaat op 20°C.
Wacht tot het water 20°C aangeeft op je thermometer. Pas dan ga je kalibreren.
Dit voorkomt dat je reageert op tijdelijke tocht of zonnestralen die even op de thermostaat schijnen.
Modellen en kosten: wat kun je verwachten?
Niet elke thermostaat is hetzelfde. De simpele draaiknop-thermostaten die vaak standaard op budget infrarood panelen zitten (zoals de basic modellen van Praxis of Hornbach, rond de €80,- voor een 600W paneel) zijn het makkelijkst te kalibreren.
Ze hebben vaak een open schroefje. Deze kosten niets extra.
Modellen met een digitale thermostaat, zoals de Heat4All Iconic series of de Welltherm Smart panelen, zijn vaak al iets nauwkeuriger van fabriek uit (rond de €150,- tot €250,-). Deze hebben soms een 'verborgen' kalibratiemodus. Je moet dan even in de handleiding kijken hoe je die activeert (meestal door een paar seconden op een pijltje te drukken).
De afwijking is hier vaak minder dan 1 graad, maar ook deze kunnen na verloop van tijd wat oplopen. Soms merk je dat de temperatuur in de app anders is, dus de echte high-end oplossing is om de losse thermostaat te vervangen door een externe, slimme thermostaat.
Denk aan een Homematic IP wandthermostaat (rond de €60,-) of een Shelly thermostaat (rond de €35,-). Deze plaats je op een plek in de kamer waar de temperatuur het stabielst is, ver van het paneel en tocht. Deze slimme thermostaten kalibreren zichzelf vaak digitaal of zijn via een app bij te stellen met een precisie van 0,1 graad. Dit is de meest comfortabele en energiezuinige optie op lange termijn.
Veiligheid en veelgemaakte fouten
Hoewel het een eenvoudige klus is, zijn er een paar dingen die je absoluut niet moet doen.
Haal nooit de thermostaat los van het paneel terwijl het paneel nog onder stroom staat. Zet de schakelaar in de meterkast of gebruik de schakelaar op het paneel zelf. De meeste infrarood panelen hebben een snoer met een stekker, maar er zijn ook modellen die direct op het lichtnet worden aangesloten.
Als je twijfelt, schakel de hoofdschakelaar uit. Een andere valkuil is te ver doordraaien.
De kalibratieschroef heeft een beperkte draairadius. Forceer je hem, dan breek je het mechanisme.
Dan is de thermostaat echt kapot. Voel weerstand? Stop ermee. Merk je dat de thermostaat van je infrarood paneel steeds uitschakelt? Zorg dan dat deze niet vol hangt met stof. Maak de ventilatiesleuven eens in de paar maanden schoon met een zachte kwast of de stofzuiger (op lage stand). Stof zorgt voor een langzamere reactie en een grotere afwijking.
"Ik dacht dat mijn paneel stuk was, maar na een simpele kalibratie van 5 minuten voelt mijn kantoor nu als een warm bad. Ik heb de thermostaat 2 graden hoger gezet en nu klopt het weer." - Reactie van een klant over een Thermoross